Ezberden Stratejiye: Agentic AI Üniversiteye Giriş Sistemini Nasıl Etkiliyor?
Üniversiteye giriş sistemleri uzun yıllardır büyük ölçüde ezbere dayalı bilgi ölçümü üzerine kurulu. Test çözme hızı, kalıp soru tanıma ve tekrar kapasitesi; öğrencilerin akademik geleceğini belirleyen ana faktörler oldu.
Ancak yapay zekâ teknolojilerindeki dönüşüm, özellikle Agentic AI (Ajan Temelli Yapay Zekâ) ile bu yapıyı temelden sarsmaya başladı.
Artık soru şu değil:
“Öğrenci ne kadar bilgi ezberledi?”
Asıl soru şu hâle geliyor:
“Öğrenci, problemi nasıl çözüyor ve strateji üretebiliyor mu?”
Agentic AI Nedir ve Bu Tartışmanın Neresinde Durur?
Agentic AI; hedef belirleyebilen, bu hedefe ulaşmak için plan yapan, farklı araçları kullanan ve sonuçlara göre stratejisini güncelleyebilen yapay zekâ sistemlerini ifade eder.
Bu bağlamda Agentic AI:
- Ezberi otomatikleştirir
- Rutin bilgi işlemlerini anlamsızlaştırır
- Değer üretimini üst bilişsel becerilere taşır
Yani üniversiteye giriş sistemlerinin ölçmeye çalıştığı “bilgi” alanı, AI tarafından zaten yüksek doğrulukla yapılabilir hâle gelmiştir.
Ezberin Değeri Neden Düşüyor?
Bugün Agentic AI sistemleri:
- Karmaşık soruları çözüyor
- Deneme sınavı analizleri yapıyor
- Öğrenci adına çalışma planı oluşturuyor
- Hata türlerini sınıflandırıyor
Bu durumda şu gerçek ortaya çıkıyor:
Ezberlenebilir bilgi artık kıt değil, bol.
Kıt olan şey: Stratejik düşünme.
Üniversiteye giriş sınavları hâlâ ezberi ölçmeye devam ederse, AI ile desteklenen öğrenciler ile desteklenmeyenler arasında adaletsiz bir uçurum oluşması kaçınılmaz.
Agentic AI Öğrenciyi Nasıl Dönüştürüyor?
Öğrenci Artık Pasif Değil
Agentic AI destekli bir öğrenci:
- Kendi eksiklerini analiz ediyor
- Hangi derse ne kadar çalışacağını biliyor
- Deneme sonuçlarına göre strateji değiştiriyor
Bu, öğrenciyi “ders çalışan” değil, öğrenme yöneticisi hâline getiriyor.
Öğrenme Lineer Değil, Dinamik
Klasik sistem:
Konu → Test → Deneme → Tekrar
Agentic AI destekli sistem:
Hata → Neden → Alternatif yol → Strateji güncelleme
Bu fark, ezber ile strateji arasındaki temel ayrımdır.
Üniversiteye Giriş Sistemleri İçin Temel Tehdit
Agentic AI’nin yükselişi, mevcut sınav sistemleri için üç büyük tehdit yaratıyor:
Ölçüm Geçerliliği
AI’nın kolayca çözebildiği sorular, öğrencinin gerçek potansiyelini ölçemez.
Eşitsizlik
AI erişimi olan öğrenciler, klasik yöntemlerle çalışanlara göre sistematik avantaj elde eder.
Manipülasyon Riski
Ezbere dayalı testler, AI destekli otomasyonla “oynanabilir” hâle gelir.
Olası Dönüşüm: Üniversiteye Girişte Yeni Ölçütler
Agentic AI’nin etkisiyle üniversiteye giriş sistemlerinde şu değişimler gündeme gelecektir:
Problem Tabanlı Değerlendirme
Tek doğru cevabı olan sorular yerine:
- Açık uçlu
- Çok adımlı
- Gerekçelendirme gerektiren
sorular ön plana çıkacaktır.
Süreç Odaklı Ölçme
Sonuçtan çok:
- Nasıl düşündü?
- Nerede strateji değiştirdi?
- Hangi varsayımı sorguladı?
ölçülmeye başlanacaktır.
Portföy ve Performans Dosyaları
Tek bir sınav yerine:
- Öğrencinin uzun vadeli çalışmaları
- Projeler
- Analiz raporları
daha belirleyici hâle gelebilir.
Ezberden Stratejiye Geçişte Öğretmenin Rolü
Bu dönüşümde öğretmen:
- Bilgi aktaran kişi olmaktan çıkar
- Strateji koçu hâline gelir
Yeni öğretmen rolü:
- Öğrenciye “ne düşüneceğini” değil
- “nasıl düşüneceğini” öğretmek
Agentic AI burada rakip değil, öğretmenin yardımcısıdır.
Öğrenciler İçin Yeni Başarı Tanımı
Agentic AI çağında başarılı öğrenci:
- En çok test çözen değil
- En çok strateji değiştirebilen
- Hatasından öğrenebilen
- Kendi öğrenmesini yöneten
öğrencidir.
Bu da üniversiteye giriş başarısının artık yalnızca akademik değil, bilişsel bir yeterlilik meselesi olduğunu gösterir.
Riskler ve Etik Tartışmalar
Bu dönüşüm bazı riskleri de beraberinde getirir:
- AI destekli çalışmanın sınırı nerede çizilecek?
- Öğrencinin özgün katkısı nasıl ölçülecek?
- Dezavantajlı öğrenciler nasıl korunacak?
Bu nedenle Agentic AI etkisiyle yapılacak her reform, etik ve pedagojik çerçeve ile birlikte tasarlanmalıdır.
Agentic AI, üniversiteye giriş sistemlerini doğrudan değiştirmese bile anlamsızlaştırarak dönüştürüyor.
Ezbere dayalı ölçüm, AI çağında sürdürülebilir değil.
Geleceğin üniversiteye giriş sistemi:
- Bilgiyi değil
- Düşünmeyi
- Strateji kurmayı
- Uyarlanabilirliği
ölçecektir.
Ezber, yapay zekâya devredildi.
Strateji ise insanın son ve en güçlü avantajı olarak kalıyor.